Hedging

SPIS TREŚCI:

1. POJĘCIE HEDGINGU

2. RODZAJE HEDGINGU

3. HEDGING W ZABEZPIECZANIU WARTOŚCI PORTFELA AKCJI

4. HEDGING PRZY WYKORZYSTANIU KONTRAKTU NA OBLIACJE

POJĘCIE HEDGINGU
Termin hedging pochodzi od czasownika „to hedge”, oznaczającego w języku angielskim m.in. odgradzanie się czy zabezpieczanie. W działalności gospodarczej mianem tym określa się metody ograniczania bądź neutralizowania ryzyka zmian cen instrumentów finansowych lub towarów, przy wykorzystaniu instrumentów pochodnych. W tym celu zawierane są transakcje hedgingowe, zwane również transakcjami zabezpieczającymi. Pod tym pojęciem rozumiemy zajęcie pozycji na rynku terminowym, która jest odwrotna w stosunku do pozycji zajmowanej na rynku natychmiastowym, dzięki czemu potencjalne straty wynikające z jednej z nich, zostaną w mniejszym lub większym stopniu zrównoważone przez zyski osiągnięte na drugiej pozycji. Możliwość zabezpieczenia pozycji na rynku spotowym występuje w wyniku pewnej zależności pomiędzy cenami na rynku terminowym.

Zasadniczą ekonomiczną funkcją rynków terminowych jest więc tworzenie warunków do efektywnego przenoszenia ryzyka przez podmioty wykazujące awersję do ryzyka (hedgersi) na inne podmioty, które ryzyko to skłonne są przejąć, w nadziei na osiągnięcie zysku (spekulanci). Transfer ryzyka z pozycji przekazującego nazywany jest właśnie hedgingiem, natomiast z pozycji odbierającego – tradingiem.

DO SPISU TREŚCI

RODZAJE HEDGINGU

Podstawowy podział hedgingu wyróżnia hedging stały oraz dynamiczny. Hedging stały (fixed hedging, static hedging lub traditional hedging) polega na zajęciu pozycji i utrzymywaniu jej, bez żadnych modyfikacji, przez cały okres trwania zabezpieczenia. Określa się go również mianem hedge and forget. Z kolei istotą hedgingu dynamicznego (dynamic hedging lub tailing hedging) jest ciągłe monitorowanie transakcji zabezpieczających oraz pozycji zabezpieczających i ewentualnie ich korygowanie czy modyfikowanie w przypadku zmiany warunków rynkowych.        

Z punktu widzenia zakresu eliminowania ryzyka, hedging dzielimy na doskonały oraz niedoskonały. Hedging doskonały (perfect hedge lub hedging perfekcyjny) to taki, który całkowicie neutralizuje ryzyko. Oznacza to, że straty na pozycji zabezpieczanej są całkowicie lub prawie całkowicie rekompensowane zyskami na pozycji zabezpieczającej (i odwrotnie). Niestety w praktyce transakcje takie są bardzo rzadko spotykane, dlatego częściej mamy do czynienia z hedgingiem niedoskonałym.

W zależności od tego, jaka pozycja zajmowana jest na rynku terminowym wyróżniamy hedging sprzedażowy oraz zakupowy. Podmiot stosujący hedging sprzedażowy (selling hedge lub short hedge) zakłada, że w przyszłości dokona sprzedaży instrumentu (towaru) na rynku natychmiastowym po cenie, która w danym momencie nie jest znana. Dzięki otwarciu pozycji krótkiej na rynku terminowym cena zostaje ustalona, a podmiot nie jest dłużej narażone na ryzyko jej zmiany. W przyszłości gdy podmiot zamierza nabyć w przyszłości określony instrument (towar) i obawia się wzrostu ceny, powinien zastosować hedging zakupowy (buying hedge lub long hedge).

W trakcie przeprowadzania transakcji zabezpieczającej może okazać się na rynku (giełdowym lub pozagiełdowym) brak jest instrumentu pochodnego wystawionego na towar, którego cenę chcemy zabezpieczyć. Rozwiązaniem tego problemu jest znalezienie innego towaru, który charakteryzuje się podobną zmiennością ceny zarówno co do siły jak i kierunku, i który jest jednocześnie aktywem bazowym dostępnego instrumentu pochodnego. Powyższa operacja nosi miano hedgingu pośredniego (indirect hedging, cross hedging lub zabezpieczenie krosowe). W pozostałych przypadkach mamy do czynienia  z hedgingiem bezpośrednim (direct hedging).

Kryterium zakresu zabezpieczonej ekspozycji na ryzyko pozwala wyodrębnić hedging całkowity oraz częściowy. Podmioty charakteryzujące się silną awersją wobec ryzyka będą wykorzystywać hedging całkowity, tzn. będą dążyć do zabezpieczenia wszystkich pozycji narażonych na ryzyko. W sytuacji gdy tylko część ekspozycji na ryzyko jest zneutralizowana transakcjami zabezpieczającymi, mamy do czynienia z hedgingiem częściowym (partial hedge).

W  trakcie zabezpieczania się przed ryzykiem możemy stosować tylko jeden lub kilka rodzajów derywatów. Jeżeli podmiot zdecyduje się na pierwszy wariant (np. wykorzysta tylko kontrakty futures), to taką sytuację określamy mianem hedgingu prostego. Przeciwieństwem jest hedging kombinowany (combination hedging), w trakcie którego przedsiębiorstwo korzysta z pełnej gamy instrumentów pochodnych.W literaturze przedmiotu hedging dzieli się także z punktu widzenia jego motywów.

Jeżeli dane przedsiębiorstwo zakłada, że w przyszłości dokona sprzedaży lub zakupu towaru po cenie nie znanej w danym momencie i jednocześnie uważa, że obecny poziom cen jest bardzo atrakcyjny, to może przeprowadzić hedging sprzedażowy lub zakupowy i tym samym zagwarantować sobie pożądany poziom cen. Powyższą operację nazywamy hedgingiem wyznaczającym cenę (price fixing hedge). Z kolei, kiedy podmiot podpisał już umowę kupna lub sprzedaży określonej ilości towaru i dokładnie zna termin przyjęcia bądź realizacji dostawy, może otworzyć pozycję na rynku terminowym, w kontrakcie dokładnie dopasowanym do zawartej umowy. Ten rodzaj zabezpieczenia nazywa się mianem hedgingu równoważącego (offset hedge).

DO SPISU TREŚCI

HEDGING W ZABEZPIECZANIU WARTOŚCI PORTFELA AKCJI

Hedging jest tu wykorzystany jako działanie polegające na zabezpieczeniu portfela (złożonego z akcji wchodzących w skład indeksu WIG20) przed spadkiem jego wartości.W przypadku zabezpieczania portfela akcji kontraktami terminowymi na indeksy, stosuje się tzw. zabezpieczenie skorygowane (hedging  skorygowany). Opiera się ono na założeniu, że zmiany wartości portfela inwestora są bardzo rzadko dokładanie skorelowane ze zmianami wartości indeksu będącego instrumentem bazowym kontraktów użytych do zabezpieczenia. Jeżeli różnice między składem indeksu a składem portfela będą duże, w skrajnym przypadku może zdarzyć się, że straty z rynku kasowego zostaną spotęgowane przez straty z rynku terminowego. Aby uniknąć takiej sytuacji, należy określić korelację między zmianami wartości portfela i zmianami indeksu. Korelację taką określa powszechnie stosowany współczynnik ß, który obrazuje, o ile procent zmieni się wartość portfela akcji, jeżeli wartość indeksu zmieni się o 1%. Jeżeli ß<1, wówczas zmiany wartości portfela są mniejsze od zmian indeksu, dla ß>1 relacja jest odwrotna. Jeżeli ß=1, zmiany wartości portfela są takie same, jak zmiany wartości indeksu. Współczynnik ß jest istotny przy określaniu liczby kontraktów wymaganych w transakcji zabezpieczającej. Można ją wyliczyć ze wzoru:

L = ß PA/WF

gdzie: L – liczba kontraktów potrzebna do zabezpieczenia portfela, PA – wartość portfela akcji, WF – wartość kontraktu terminowego

Przykład

• Mamy portfel akcji wchodzących w skład indeksu WIG20 o wartości 1 000 000 zł. (ß=1)

• Obawiamy się krótkoterminowych spadków na rynku akcji. Z pewnych przyczyn nie chcemy pozbywać się portfela akcji (np. ze względu na duże koszty transakcyjne - zbyt drogie byłoby ponowne nabycie koszyka akcji z WIG20).

• Możemy się zabezpieczyć przed spadkiem wartości portfela zajmując krótką pozycję w kontrakcie futures lub nabywając opcję put.

Strategia 1.

Hedging przy użyciu kontraktów futures

Załóżmy, że:

S0=1600 pkt.

F0=1600 pkt.

depozyt dla futures na WIG20=6.7%

Należy sprzedać „L” kontraktów futures:

L= (wartość portfela) / (kurs kontraktu * 10) =  1 000 000 zł / (1600 pkt * 10 zł) ~ 62 kontraktów

Zysk z kontraktu futures i strata z portfela akcji równoważą się. Tak jest dla każdego poziomu kursu indeksu WIG20

• Główną wadą zabezpieczania portfela przy użyciu kontraktów terminowych jest niemożność korzystania z potencjału wzrostowego portfela akcji

• Strategia zabezpieczająca dla każdego poziomu indeksu WIG20, daje dochód równy zeru lub bliski zeru.

Strategia 2.

Hedging przy użyciu opcji

PROTECTIVE PUT = PORTFEL AKCJI Z WIG20 + NABYCIE OPCJI PUT

• Załóżmy, że: S0=1600 pkt

• Inwestor nabywa opcje put o kursie wykonania 1600 pkt (termin wygaśnięcia=3 miesiące, r=4%)

• Jedna opcja opiewa na 1600 pkt * 10 zł = 16 000 zł

• delta opcji = -0.44

• Ilość opcji jakie należy nabyć: (1 000 000 zł /16000 zł) = 62.5 ~ 62 opcji put

• kurs 1 opcji put = 71.19 pkt

• koszt zakupu 62 opcji = 71.19 * 10 * 62 szt = 44 137.8 zł

Wartość zabezpieczonego portfela jest zawsze większa lub równa 1 000 000 zł – premia za opcje put (44138 zł)

• Ubezpieczenie portfela ucina straty, lecz pozwala rosnąć zyskom nieograniczenie

• Maksymalna strata związana z ubezpieczeniem portfela to koszt premii opcji put

• Zyski będą osiągane gdy wartość indeksu przekroczy cenę wykonania oraz premię

• Ubezpieczenie portfela daje taki sam profil zysku jak opcja long call

DO SPISU TREŚCI

HEDGING PRZY WYKORZYSTANIU KONTRAKTU NA OBLIGACJE

Kontrakty terminowe są skutecznym narzędziem zabezpieczania wartości port­fela obligacji, których cena zależy od zmian poziomu stóp procentowych. Ujmując najprościej to zagadnie­nie można stwierdzić, że w celu zabezpieczenia przed wzrostem stóp powodującym spadek cen obligacji sprzedajemy kontrakty terminowe - short hedge czyli hedging sprzedażowy

Short hedge = long bond + short futures

Portfel zabezpieczony nie zmienia wartości Inwestor nie traci na spadkach cen i nie zyskuje na wzrostach cen.

W przypadku spodziewanego spadku stóp procento­wych, który zaowocuje wzrostem cen obligacji, aby się przed tym zabezpieczyć, inwestor nabywa kontrakty terminowe - long hedge czyli hedging zaku­powy

Long hedge = short bond + long futures

W przypadku wzrostu cen  zyskujemy na kontaktach. Stabilizujemy cenę nabycia obligacji na poziomie ceny futures z dnia zawarcia transakcji.

DO SPISU TREŚCI